شهیدی که انگیزش انقلابی در آیت الله خامنه ای ایجاد کرد

تاریخ انتشار پست : 1395-10-27 دسته : مجازی

عملکرد شهید نواب صفوی تا آن حد مورد توجه رهبری انقلاب بوده است که به کرّات به تاثیر این شهید بر روی خود اذعان کرده اند. این تاثیر هم در پس عملی و هم در ابعاد نظری بوده است.

شهیدی که انگیزش انقلابی در آیت الله خامنه ای ایجاد کرد

رهبرانقلاب, شهادت, نواب صفوی

به نقل از طاها پخش ، همان طور که می دانیم جریان مذهبی یکی از ستون های اصلی مبارزاتی علیه رژیم فاسد پهلوی بود. حتما یکی از مهمترین جریانهای مذهبی که پیش از بسیاری از گروه ها رهبری مبارزه را آغاز کرد، گروه فدائیان اسلام بود. شخصیت برجسته این جریان نیز سید مجتبی میرلوحی متولد سال 1303 و معروف به نواب صفوی بود و همو بود که فدائیان اسلام را با آمدنش به ایران از نجف پایه گذاری کرد. همچون دیگر جریانهای مذهبی مبارز، فدائیان اسلام نیز پیوندهای عمیقی با بازار داشتند. در واقع رویکرد فدائیان اسلام در درجه نخست مبارزه با جلوه های بی دینی بود که در وهله اول آن را در شخصیت و آثار اشخاصی همچون احمد کسروی متجلی می دیدند. این طرز نگرش به تدریج به عرصه سیاست نیز کشانده شد و فدائیان اسلام از جریانهای مخالف دربار و در کنار آیت الله کاشانی از حامیان جریان ملی شدن نفت شدند.

اقدامات آنها در حذف و اعدام برخی مقامات سیاسی به ویژه علی رزم آرا نخست وزیر وقت و عبدالحسن هژیر همچون عامل کاتالیزوری در تسریع جریان ملی شدن نفت به رهبری مصدق شد. با این حال جریان فدائیان اسلام به رهبری شهید نواب صفوی اگر چه با برخورد خشن نظام مواجه شد -تا جایی که حتی شخصیت طراز اول آن، یعنی خود نواب صفوی هم به جوخه تیر سپرده شد- اما در جریان مبارزاتی نیروهای مذهبی بعد از خود تاثیرگذار بود.

شهید نواب صفوی و جریان فدائیان اسلام آغازگر برخوردی عقیدتی و انقلابی با جریانهای منحط دین ستیزی، سلطه پرستی و بیگانه پرستی بودند و بر آرمانها و عقاید انقلابیون بسیاری بعد از خود تاثیر گذاشتند. در واقع آنها به دنبال یک ایده بودند و آن هم برقراری حکومت خالص اسلامی بود. در این میان اگر چه نواب صفوی عمر کوتاهی به ویژه در عرصه مبارزه علیه نظام حاکم داشت، اما تاثیر شخصیت وی بیش از دیگر اعضای فدائیان اسلام بود. شخصیت و افکار وی تا آن اندازه مهم تلقی شد که بعدها بسیاری از انقلابیون سال 1357، خود را بسیار تحت تاثیر شخصیت وی می دانستند. یکی از چهره هایی که اندیشه سیاسی خود را تا حدی متاثر از نواب می داند مقام معظّم رهبری است. در حقیقت مقام معظّم رهبری اعتقاد به اسلام سیاسی را مدیون شخص نواب می دانند. به همین بهانه جستار زیر در پی آن بر خواهد آمد تا دیدگاه مقام معظّم رهبری درباره این شهید بزرگ را مورد واکاوی قرار دهد.

*تبیین بیانات رهبری انقلاب درباره شهید نواب صفوی

فدائیان اسلام و در راس آن شخصیت نواب صفوی در دیدگاه شخصیت های ممتاز انقلاب اسلامی به ویژه امام خمینی و مقام معظم رهبری جایگاه والایی دارد. امام خمینی حتی با نامه نگاری های متعدد با مراجع آن روز سعی در حرکتی اعتراضی ضد اعدام این مبارز کردند که در نتیجه فضای فکری حاکم بر جامعه روحانیت آن روز و مردم، اقدامات ایشان راهگشا نبود. از دیدگاه ایشان نواب صفوی روشنی بخش حیات اسلام و انقلاب راه مبارزین بود.1 فرزندان امام خمینی ، شهید مطهری و بسیاری دیگر از مبارزین انقلاب به تمجید از فدائیان اسلام و نواب صفوی پرداختند. در این میان، رهبری انقلاب، حضرت آیت الله خامنه ای، بیشترین توجه را به نواب صفوی، جاذبه شخصیتی او و مبارزات وی داشته اند.

حتما نخستین برخورد و تعاملی که افراد با شخصیت های مورد علاقه خود دارند، بسیار تاثیرگذار بود. شوق دیدن نواب برای او و دیگر شاگردان مدرسه به قدری بود که خود را آماده دیدار نواب کرده بودند: «آغاز کردیم مدرسه را آب و جارو کردن و آماده شدن... آن روز جزء روزهای فراموش نشدنی من است... وقتی آمد دیدم که یک آدمی است قد کوتاه و ریزنقش.... سخنرانی نواب مثل سخنرانیهای معمولی نبود؛ او بلند می شد، می ایستاد و با شعار آغاز به حرف زدن می کرد و همین طور پرکوب و شعاری صحبت می کرد...بنا کرده بود به شاه و دستگاه های انگلیس بدگویی کردن. حرفش... این بود که اسلام باید زنده شود؛ اسلام باید حکومت کند و این کسانی که در راس کار هستند... دروغ می گویند. اینان مسلمان نیستند.»2

شخصیتی که حتی در حال راه رفتن شعار می داد و منبری راه می انداخت و مردم را امر به معروف و نهی از منکر می کرد: «می رسید به افرادی که کراوات گردن شان بود می گفت این بند را اجانب به گردن ما انداخته اند، برادر باز کن. می رسید به کسانی که کلاه شاپو سرشان بود، می گفت این کلاه را اجانب بر سر ما گذاشته اند، بردار بردار.»3

سالهای بازداشت اعضای فدائیان اسلام و سبعد اعدام نواب صفوی مصادف با حضور رهبری انقلاب در مدرسه نواب خراسان بود. رسیدن خبر اعدام این شخصیت انقلابی به رهبری در سال 1334 خشم ایشان و دوستانش را پدید آورد و منجر به تظاهرات ضد رژیم و شعار بر علیه آن در مدرسه نواب شد. وقتی حاج شیخ قاسم قزوینی یاد مرحوم نواب صفوی را مطرح کرد، چشمان سیدعلی را مملو از اشک و شکوه کرد. در واقع رهبری انقلاب در سالهای 1331 یا 1332 و در سن پانزده سالگی بود که در مشهد نخستین بار نواب را هم در مدرسه سلیمان خان و هم مدرسه نواب دیده بود و مجذوب سخنان و شخصیت این شهید شده بود.

رهبری انقلاب در اهمیت جایگاه نواب صفوی معتقدند که: «وی نخستین جرقه های انگیزش انقلاب اسلامی را در من به وجود آورد و هیچ شکی ندارم که نخستین آتش را در دل ما نواب روشن کرد.»5 رهبری انقلاب در ارتباط با شخصیت هایی که بر روی ایشان تاثیر گذاشتند، نواب را در درجه اول می دانند.6 عملکرد شهید نواب صفوی تا آن حد مورد توجه رهبری انقلاب بوده است که به کرّات به تاثیر این شهید بر روی خود اذعان کرده اند. این تاثیر هم در پس عملی و هم در ابعاد نظری بوده است. مهمترین تاثیر نواب بر ایشان و اساسا جریان انقلاب اسلامی، ایجاد دغدغه حکومت اسلامی و اندیشه اتحاد دنیا اسلامی بوده است. رهبری معظّم انقلاب برای نخستین بار سخن از تشکیل حکومت اسلامی و مخالفت با رژیم را از زبان نواب شنیده بود و همین سخنرانیها و دیگر اقدامات نواب توجه ایشان را به سیاست جلب کرده بود.7

اهمیت شخصیت نواب در نزد رهبری انقلاب در حدی بوده که نواب را پیش آهنگ شهادت و جهاد در روزگار معاصر می دانسته اند. در واقع رهبری انقلاب بنا به گفته اطرافیان نواب صفوی بیشترین شناخت را از نواب و اندیشه های او داشتند. ممکن است یک نفر از کسی خیلی چیزها بداند، اما قلبا هنوز نتوانسته او را بشناسد. اما ممکن است فقط یک ساعت با کسی باشد، اما طوری برداشت روحی و معرفتی از او داشته باشد که گویا همواره با بوده است. شناخت رهبری انقلاب از نواب در این دسته است. چنانکه دختر شهید نواب صفوی نیز به این شناخت اذعان کرده اند.8

توجه نواب صفوی به همبستگی جنبش های اسلامی نیز از مواردی بود که مورد توجه رهبری انقلاب قرار گرفت. در واقع عملکرد نواب در حوزه جنبشهای اجتماعی آنگونه بود که حتی محدود به زمانه خود او نشد. آرمانگرایی رهبری معظّم انقلاب و تاکید ایشان بر اتحاد فرق و جوامع متفاوت اسلامی ریشه در دغدغه های شهید نواب صفوی دارد. شخصیت فراملی نواب صفوی و عملکرد منطقه ای وی و به ویژه روابط این شهید با دیگر گروههای اسلامی در دیگر مناطق دنیا، به ویژه اخوان المسلمین نیز مورد توجه رهبری انقلاب بود. چرا که نواب خود متاثر از حسن البناء و جریان اخوان المسلمین در مصر بود.9

رهبری انقلاب رویکرد شهید نواب صفوی نسبت به مسائل آن روز جامعه را سیاسی، فرهنگی و نظامی برمی شمرند. از نظر ایشان تاثیر جریان نواب در آن برهه نادیده گرفته شده است. از نظر رهبری اگر اقدامات فدائیان اسلام و در راس آنها شهید نواب صفوی در دوره ملی شدن نفت و سالهای 1329 تا 1332 نبود، دربار به راحتی حاضر نمی شد حکومت را به دکتر محمد مصدق بسپارد.10

1. جواد امامی، خاطرات آیت الله مسعودی خمینی، تهران، انتشارات مهر، 1381، ص 125.

2. هدایت الله بهبودی، شرح اسم: زندگی آیت الله سیدعلی حسینی خامنه ای (1357-1318)، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1391، ص 57.

3.همان، 58.

4.همان، 32.

5. پروین قائمی، نواب اسطوره مهر، تهران، انقلاب اسلامی، 1390، ص 12.

6. هدایت الله بهبودی، همان، ص 58.

7. شاهین رهنما، شهید نواب صفوی، تهران، برهان، 1384، ص 52.

8. ارمیا آدینه، سید مجتبی نواب صفوی، تهران، فراندیش، 1380، ص 42.

9.مصاحبه با رهبری انقلاب درباره شخصیت شهید نواب صفوی، قابل بازیابی در: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=1231

10. رحیم نیکبخت، مجموعه مقالات همایش بزرگداشت پتجاهمین سالگرد شهادت نواب صفوی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1384، ص 152.

موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران

منبع: تسنیم

منبع : باشگاه خبرنگاران

مطالب مشابه

مطالب تصادفی

نظرات
نظرات مرتبط با این پست
نام :
ایمیل :
وب سايت :
کد تاييد : کد امنیتی رفرش
متن دیدگاه :