طاها پخش

مجازی > تهران جدید در ۱۱ منطقه ساخته می شود !

تهران جدید در ۱۱ منطقه ساخته می شود !


تاریخ انتشار پست : 1395-9-3 بازدید : 2

طراحی «تهران جدید» در قالب تغییر اساسی نقشه مناطق، نواحی و محله های فعلی پایتخت، در دستور کار مدیریت شهری قرار گرفت.

تهران جدید در ۱۱ منطقه ساخته می شود !

شورای شهر تهران, تقسیم تهران, شهرداری تهران, مدیریت شهری, طرح تهران جدید
به نقل از طاها پخش ؛ جزئیات طرح مطالعاتی «اصلاح تقسیمات شهری تهران» که با هدف تقلیل نقاط 22 گانه به 11 منطقه جدید تدوین شده است، از برنامه ریزی برای رفع دست کم چهار چالش فعلی پایتخت و دستیابی به منافع حاصل از «تقسیم شهر به اجزای کوچک تر» حکایت دارد. در قالب این طرح، ترکیب فعلی نقاط از طریق «تجزیه» نقاط بزرگ تر به دو تا چهار قسمت و «ادغام» نقاط کوچک تر، به گونه ای تغییر می کند که تعداد محله ها از 376 به 539 محله افزایش یابد.

مدیریت شهری تهران با تکیه بر مطالعاتی که سال 92 مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران انجام داده و همچنین با استناد به تکلیفی که طرح جامع شهر تهران بر عهده شهرداری گذاشته قصد دارد ساختار کلان شهر تهران را از طریق تقسیم بندی جدید مناطق، نواحی و محلات شهری دگرگون و یک تقسیم بندی جدید برای نقاط پایتخت طراحی کند. برای این منظور کمیسیون عمران شورای شهر تهران طرحی را تنظیم کرده که قرار است بعد از تکمیل و جمع بندی در شورا مطرح شود.

بررسی ها از جزئیات این طرح و همچنین مطالعات پشتیبان آنچه در مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران انجام شده حاکی است که مدیریت شهری تهران بنا دارد تهران جدید را در قالب تجزیه و تفکیک نقاط بزرگ و گسترده و ادغام نقاط کوچک به یک کلان شهر با 11 منطقه تبدیل کند. تهران جدید اگرچه به لحاظ تعداد نقاط سبک تر می شود اما تعداد ناحیه ها و از آن مهم تر تعداد محلات با افزایش چشمگیری مواجه می شود به طوری که تعداد آنها 4/ 1 برابر بیشتر می شود.

تجربه تقسیمات منطقه ای ابرشهرهای موفق جهان به لحاظ مدیریت شهری نشان می دهد: «تقسیم بندی درست به صورت تعدد محله های شهری» در جهان یکی از ابزارهای کارآمد برای تسلط و پیچیدگی شهر محسوب می شود به این معنی که هر چقدر شهرهای بزرگ به اجزای کوچک تقسیم شوند و شهرداران نقاط و نواحی از اختیارات لازم و گسترده در مقایسه با مدیریت مرکزی و ستادی شهر برخوردار شوند سطح خدمات رسانی به همه شهر افزایش پیدا می کند. در مطالعه ای که برای تغییر نظام فعلی تقسیمات منطقه ای تهران انجام شده بر تغییر نام نقاط جدید از «شماره» به «اسامی» تاکید شده است به این معنی که در پلان پیشنهادی نقاط 11 گانه تهران جدید، برای هر یک از نقاط نام عناصر طبیعی یا مصنوعی شاخص در آن منطقه به عنوان اسم منطقه تعیین شده است.

شهرداری تهران سال 85 پیرو تصویب طرح جامع شهر تهران در شورای عالی شهرسازی و معماری کشور مکلف شد در قالب یک برنامه زمانی با سه دوره مجموعا 10 ساله کلان شهر تهران را از نو تقسیم بندی کند. تکلیفی که طرح جامع برای تغییر تعداد نقاط در نظر گرفته است بر چهار محور اصلی استوار بوده است. محور اول اینکه تعداد نقاط شهر تهران به 20 منطقه کاهش پیدا کند، محور دوم آنکه نقاط بزرگ تر تفکیک و نقاط کوچک تر با یکدیگر ادغام شوند، تشخص بیشتر به مرکز اصلی شهر به عنوان محور سوم و نهایتا تعیین مرزبندی دقیق نقاط با شبکه اصلی بزرگراهی، شریانی و عناصر طبیعی چهارمین محور مورد تاکید در این طرح بوده است. در طرح پیشنهادی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران نیز 3 محور مورد تاکید طرح جامع برای نحوه اصلاح نظام منطقه بندی شهر تهران رعایت شده اما محور مربوط به کاهش نقاط به 20 منطقه با کاهش نقاط به 11 منطقه جدید جایگزین شده است.

این تحقیقات با نگاهی به روند شکل گیری نقاط 22 گانه شهر تهران، ضرورت ایجاد تغییر در نظام منطقه بندی شهر تهران را به دو دلیل «نارسایی های فعلی» و «مزایای آتی» تشریح کرده است. چراکه در حال حاضر بررسی ها از حالت تقسیم بندی نقاط 22 گانه شهر تهران نشان می دهد: در نقاط شهری پایتخت از یکسو توازن جمعیتی و فرصت های شغلی در میان نقاط وجود ندارد. در حال حاضر پراکندگی جمعیت در نقاط 22گانه از یک ناموازنه شدید برخوردار است. به این معنی که تعدادی از نقاط شهر تهران از جمله نقاط 21 و 22 حدود 150 هزار نفر جمعیت دارند در حالی که تعداد زیادی از نقاط نیمه جنوبی شهر بین 200 تا 300 هزار نفر و دو منطقه شرقی و غربی تهران یعنی منطقه چهار و پنج بیش از سه برابر متوسط جمعیت در سایر نقاط با تراکم شدید جمعیت رو به رو شده اند.

از سوی دیگر مرزبندی نقاط و انسجام کالبدی درون منطقه ها به علت عبور بزرگراه از میان آنها رعایت نشده است. به این معنی که هویت فیزیکی نقاط تحت الشعاع بزرگراه های بین منطقه ای قرار گرفته است. علاوه بر این نبود هماهنگی میان تقسیم بندی نقاط شهری و سایر دستگاه های خدمات رسان همچون آموزش و پرورش، آب، برق و... ضرباهنگ کاهش کیفیت خدمات رسانی شهری را تندتر کرده است. بروز این نارسایی ها در تقسیم بندی نقاط شهری سبب شده تا محققان و برنامه ریزان شهری بازتعریف تقسیم بندی نقاط را نخستین ابزار برای تحقق مدیریت یکپارچه شهری تلقی کنند و با ترسیم پنج مزیت برای تغییر نقشه منطقه بندی پایتخت این طرح را بزنگاه ایجاد پوشش مناسب برای مدیریت نقاط تبدیل کنند.

مطابق با تحقیقات انجام شده تقویت قابلیت شهری محله ها و نقش محله ها در احیای روابط اجتماعی شهروندان، ایجاد شرایط رفاه و آسایش شهروندان و توزیع عادلانه خدمات، زمینه سازی مشارکت برای شهروندان، خوانا کردن مرزهای جداکننده و هماهنگی نظام مدیریتی نقاط با ساختار کالبدی موجود مهم ترین مزایایی است که در صورت تغییر شکل فعلی نقاط عاید شهر خواهد شد.

این تقسیم بندی علاوه بر این مزایا دو دگرگونی مثبت برای شهر تهران دارد که متوجه نیاز مسکن و نیاز شغلی پایتخت نشینان می شود. بررسی هایی که مرکز مطالعات درباره روند حداقل 100 ساله توزیع جمعیت در نقاط متفاوت شهر تهران انجام داده نشان می دهد: خانوارهای ساکن پایتخت برای انتخاب منطقه یا محله موردنظر خود برای سکونت ابتدا حالت درآمد و قدرت خرید خود را لحاظ و سبعد این شاخص را با هزینه تامین مسکن مقایسه می کنند.

همچنین خانوارها برای انتخاب شغل و محل شغلی و مسکونی خود، شاخص مربوط به فراوانی خدمات، تاسیسات شهری و میزان دسترسی به شبکه بزرگراهی در نقاط متفاوت را مبنا قرار می دهند. از این رو طرح پیشنهادی برای تبدیل تهران 22 منطقه ای به تهران 11 منطقه ای به گونه ای تدوین شده که درجه ناهمگن بودن این شاخص ها بین نقاط متفاوت تا حد ممکن به سمت همگن شدن پیش خواهد رفت.

در طراحی تهران جدید به 11 منطقه به تجربه انگلیس در کنار آمریکا و فرانسه به عنوان کشورهایی که مرجع جهانی برنامه ریزی و طراحی شهری محسوب می شوند توجه شده است. در شهرهای بزرگ انگلیس از جمله لندن محله ها و نواحی شهری از تعدد برخوردار هستند ضمن آنکه در لندن شمار شهروندان در نقاط متفاوت تقریبا یکسان و کمترین شکاف میان نقاط از این دیدگاه وجود دارد. این در حالی است که در حال حاضر شهر تهران نه تنها از عدم توازن جمعیتی بین نقاط 22گانه با آسیب های متفاوت از جمله ضعف خدمات رسانی شهری به نقاط پرجمعیت مواجه است بلکه مساحت نقاط متفاوت شهر تهران نیز دچار ناهماهنگی شدید است.

به عنوان مثال پنج منطقه بزرگ شهر تهران در حال حاضر بیش از دو برابر سایر نقاط پایتخت وسعت دارند. نقاط 4، 22،21،5 و 2 به ترتیب بزرگ ترین نقاط تهران هستند که حدود 67 کیلومترمربع، حدود 58 کیلومترمربع، 51 کیلومتر مربع، 52 کیلومترمربع و 47 کیلومترمربع وسعت دارند در حالی که سایر نقاط حدود 15 تا 30 کیلومترمربع وسعت دارند. کارشناسانی که طرح مطالعاتی تقسیم بندی جدید نقاط تهران را انجام داده اند ضمن مرور تاریخ 130 ساله نحوه شکل گیری نقاط تهران به مدیران فعلی پایتخت یک هشدار بابت تبعات تغییر منطقه بندی بدون جلب مشارکت شهروندان می دهند. تهران در 130 سال گذشته یعنی در فاصله 1266 خورشیدی تاکنون، 7 مرتبه با تغییر تقسیمات محله ای و منطقه ای مواجه شده است.

به این صورت که تهران در سال 1266 خورشیدی دارای پنج محله، در سال 1311 شهری با 10 ناحیه و در سال 1345 به شهری با 10 منطقه تبدیل شده است. پس از آن در سال 1347 همزمان با تهیه نخستین طرح جامع شهر تهران به توسعه شمال به جنوب شهر توجه شد و در سال 1355 نقاط شهر تهران به 12 منطقه افزایش پیدا کرد. نهایتا تهران در سال 1370 در جریان اجرای طرح جامع ساماندهی به 22 منطقه تبدیل شد. در جریان اجرای طرح بنا شد حوزه مرکزی با هویت تاریخی، حوزه شمالی با هویت اداری و دیپلماتیک، حوزه شرقی با هویت تجاری، حوزه جنوبی با هویت مذهبی و حوزه غربی با هویت ورزشی توسعه پیدا کنند اما به علت عدم جلب مشارکت شهروندان توسعه هیچ یک از این حوزه ها به سرانجام نرسید.

کارشناسان می گویند تغییرات مکرر منطقه ای در تهران اقدام کم سابقه در سایر کشورها محسوب می شود و این موضوع نشان می دهد تغییرات منطقه ای در تهران برمبنای سلیقه مدیران شهری طی سنوات گذشته بود که مانع از تغییرات طبیعی نظام منطقه ای و محله ای براساس هویت و اصالت محله ها شده است.

نمای جدید از تهران

در الگوی تحقیقات مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران که با تکیه بر مطالعات طرح جامع ارائه شده پیشنهاد شده است که تعداد نقاط شهری پایتخت از 22 منطقه فعلی به 11 منطقه کاهش پیدا کند. در قالب طرح جامع که تهران شهری با 22 منطقه، 116 ناحیه و 376 محله معرفی شده است پیشنهاد شده که تعداد نقاط از طریق تفکیک نقاط بزرگ تر و ادغام نقاط کوچک تر و ایجاد مرزبندی کاهش پیدا کند به این صورت که نقاط پایتخت از 22 به 11 منطقه کاهش و در مقابل تعداد نواحی از 116 به 161 و تعداد محلات از 376 به 539 محله افزایش پیدا کند؛ در نظام منطقه بندی جدید شهر تهران که در یک برنامه سه مرحله ای اجرایی خواهد شد «نام مناطق» جایگزین «شماره مناطق» می شود. به این معنی که به جای نقاط 22 گانه، شهر تهران شامل 11 منطقه با نام های شهرری، قصرفیروزه، راه آهن، یافت آباد، لویزان، شمیران، پردیسان، تهران قدیم، مهرآباد، چیتگر و عباس آباد می شود.

تغییر نقاط به گونه ای است که 8 منطقه فعلی پایتخت شامل نقاط پنج، هفت، 9، 11،13،15،19، و 22 به دو قسمت نامساوی تقسیم می شوند. همین طور منطقه چهار به عنوان بزرگ ترین منطقه شهر به سه قسمت تفکیک می شود.

در عین حال منطقه دو نیز به چهار قسمت تجزیه خواهد شد. در بین نقاط جدید پردیسان بزرگ ترین منطقه خواهد بود. علاوه بر این الگو در قالب مطالعات انجام شده از سوی کمیسیون عمران شورای شهر تهران سه مدل برای ایجاد تغییر در نظام منطقه بندی شهر تهران پیشنهاد شده است. در دو مدل این مطالعات پیشنهاد شده است با ادغام و ترکیب برخی نقاط همچون نقاط 9 و 10، نقاط 13 و 14 و نقاط 7 و 8 شهر تهران به 17 منطقه یا آنکه به 15 منطقه تبدیل شود. در مدل سوم از این تحقیقات نیز پیشنهاد شده است برای ایجاد تغییر در نقشه تقسیم بندی تهران، به جای استفاده از نظام منطقه بندی از نظام حوزه بندی استفاده شود به این صورت که شهر تهران از ترکیب نقاط با بکدیگر در مجموع به 7 حوزه اصلی شامل شمال، جنوب، مرکز، شمال شرق، شمال غرب، جنوب غرب و جنوب شرق تقسیم بندی شود. در این نظام تمامی هفت حوزه به لحاظ وسعت و جمعیت با یکدیگر انطباق و هماهنگی دارند. این در حالی است که در نقشه فعلی برخی نقاط شهری همچون منطقه چهار جمعیتی معادل پنج منطقه شهری و بیش از دو برابر جمعیت مرکز استان یزد دارد.

آن سوی تغییر چهره تهران

از میان این چهار الگو به نظر می رسد طرح نخست یعنی تبدیل تهران از 22 منطقه به 11 منطقه به علت سابقه مطالعاتی احتمالا در جریان بررسی های اصلی قرار گیرد؛ اما نکته قابل توجه که در تحقیقات مرکز مطالعات نیز به آن توجه شده، برخی پیامدهای احتمالی وارد بر شهر ناشی از جابه جایی و تغییر شکل منطقه بندی پایتخت است، در مطالعات ارائه شده از سوی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهری تهران که چهار سال پیش به سرانجام رسیده است عوارض احتمالی تغییر در پهنه بندی تقسیمات شهری با نگاه کاهش تعداد نقاط در سه بخش حقوقی، مدیریتی و مالی بررسی شده است.

در بخش حقوقی یکی از مهم ترین پیامدهای ناشی از دگرگونی شکل نقاط عدم همخوانی اسناد بعد از جابه جایی و ادغام مناطق، با یکدیگر خواهد بود. در عین حال به نظر می رسد یکی از مهم ترین چالش های احتمالی در بخش مدیریتی ناشی از جابه جایی و ترکیب نقاط شهری، کاهش تعداد شهرداران نقاط و پذیرش این تغییرات از نگاه مدیران شهری باشد.

اما مهم ترین عوارض ناشی از تغییر شکلی شهر تهران در بخش مالی و اقتصادی هویدا خواهد شد. مطابق با بررسی های انجام شده استارت تغییر در تقسیم بندی نقاط منجر به ایجاد نگرانی هایی از سوی شهروندان بابت تغییر در ارزش املاک در اثر تغییرات محدوده نقاط است. به این معنی که اگر شهروندان در جریان این نحوه تغییرات قرار نگیرند و در اجرای آن مشارکت نکنند، عوارض احتمالی طرح افزایش پیدا خواهد کرد.

در عین حال در این بخش، تنظیم بودجه جدید و تامین هزینه تغییرات نیز با مشکلاتی مواجه خواهد شد. به اعتقاد کارشناسان اقتصاد شهری نخستین تاثیر اجرای این طرح بر بازار مسکن خواهد بود، به این گونه که با اجرای این طرح و تقلیل تعداد نقاط شهری تعدد قیمت مسکن در نقاط متفاوت به تناسب کاهش تعداد نقاط کاهش پیدا می کند و قیمت مسکن به سمت همگن شدن پیش خواهد رفت؛ اما این نکته که با ادغام چند منطقه با یکدیگر قیمت مسکن به سمت قیمت بالاتر می رود یا آنکه خود را با قیمت های پایین تر تطبیق می دهد، هنوز جای سوال است. از سوی دیگر تغییر منطقه بندی شهر تهران بر سایر فعالیت های اقتصادی شهر همچون سرمایه گذاری برای ساخت و سازهای تجاری یا اداری نیز اثرگذار خواهد بود.

منبع:دنیای اقتصاد

مطالب مشابه
Related Links

مطالب تصادفی
Random Links

نظرات
نظرات مرتبط با این پست
نام :
ایمیل :
وب سايت :
کد تاييد : کد امنیتی رفرش
متن دیدگاه :

تمامی حقوق برای نویسنده محفوظ میباشد